3 πράγματα που πρέπει να ξέρετε για την μαστογραφία.

Είναι η μαστογραφία άχρηστη στην ανίχνευση καρκίνου στους πυκνούς μαστούς;

Είναι γεγονός ότι όσο πιο πυκνός είναι ο μαστός τόσο πιο δύσκολη είναι η ανάγνωση της μαστογραφίας. Ο πυκνός ιστός (ινώδης ιστός, επιθηλιακά κύτταρα) εμφανίζεται σαν φωτεινή περιοχή στην  μαστογραφία, ενώ ο λιπώδης ιστός (αδενικά στοιχεία, λίπος) εμφανίζεται σαν σκοτεινή περιοχή. Ο καρκίνος στον μαστό αποτελείται κυρίως από πυκνό ιστό, επομένως εμφανίζεται σαν φωτεινή περιοχή και εάν αναπτυχθεί κοντά ή μέσα στον πυκνό ιστό του μαστού είναι δύσκολο να διακριθεί στην μαστογραφία.

Τι σημαίνουν τα αρχικά BIRADS και ο αριθμός που γράφεται δίπλα του στην έκθεση που συνοδεύει τη μαστογραφία;

Συχνά στο τέλος της έκθεσης που συνοδεύει τις μαστογραφίες, οι ακτινολόγοι γράφουν την λέξη BIRADS και δίπλα της έναν αριθμό, από το 0 έως το 6. αυτός είναι ένας τρόπος για να εκφράσουν την άποψη τους για το κατά πόσο είναι αθώα ή ύποπτα τα ευρήματα που διαπίστωσαν εξετάζοντας τις μαστογραφίες.

Η λέξη BIRADS προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων Breast Imaging Reporting and Data System (Σύστημα αναφοράς και καταγραφής δεδομένων απεικόνισης μαστού) του Αμερικανικού Κολεγίου Ακτινολογίας.

Η ταξινόμηση σε κατηγορίες σύμφωνα με αυτό το σύστημα έχει τύχει ευρύτερης αποδοχής διεθνώς.

Ποιες είναι οι κατηγορίες και τι σημαίνουν:

BIRADS 0= Τα ευρήματα δεν είναι ευκρινή ή η μαστογραφία δεν επιτρέπει να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα και επομένως χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος ή με ειδική μαστογραφία (π.χ. εντοπιστική, μεγεθυντική, ειδική λήψη) ή με υπερηχογράφημα ή άλλη απεικονιστική δυνατότητα. Επομένως μία ταξινόμηση της μαστογραφίας μίας γυναίκας σε αυτή την κατηγορία δεν σημαίνει κακός βαθμός, αλλά απλά δείχνει αδυναμία εξαγωγής συμπεράσματος. Παραδείγματα χαρακτηρισμού BIRADS 0  είναι στις μαστογραφίες γυναικών με πολύ πυκνούς (ακτινοσκιερούς) μαστούς. Σε αυτές τις περιπτώσεις, για να μη διαλάθει κάτι από τον ακτινολόγο ζητιέται από την γυναίκα να κάνει πρόσθετο έλεγχο με υπερηχογράφημα. Τον ίδιο βαθμό μπορεί να βάλει ο ακτινολόγος αν δεν μπορεί να καταλάβει πόσο νέο είναι ένα εύρημα (κάτι που είναι χρήσιμο για να το αξιολογήσει) καθώς δεν έχει στη διάθεση του παλαιότερη μαστογραφία για σύγκριση.

BIRADS 1= Αρνητική μαστογραφία. Τίποτα για σχολιασμό. Συμμετρικοί μαστοί χωρίς ιδιαίτερη μάζα, αρχιτεκτονική διαταραχή ή ύποπτες αποτιτανώσεις.

BIRADS 2= Καλοήθες εύρημα ή ευρήματα (Όπως και η <<αρνητική>> έτσι και αυτή είναι μια <<φυσιολογική>> αξιολόγηση, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση ο ακτινολόγος επέλεξε να περιγράψει στην έκθεση του το καλοήθες ή τα καλοήθη ευρήματα.)

BIRADS 3= Πιθανώς καλοήθες εύρημα-Συνιστάται παρακολούθηση σε σύντομο χρονικό διάστημα. Χρειάζεται να έχει γίνει μία πλήρης απεικονιστική διερεύνηση πριν καταταγεί μία μαστογραφική απεικόνιση σ’ αυτή την κατηγορία. Στη μεγάλη πλειοψηφία των ασθενών με αποτελέσματα της κατηγορίας 3 συνιστάται μία επανεξέταση (παρακολούθηση) σε σύντομο χρονικό διάστημα (6μηνο), που ακολουθείται από πρόσθετες κλινικές και ακτινολογικές εξετάσεις, έως ότου σε κάποιο χρονικό διάστημα (μετά από 2 χρόνια ή περισσότερο παρακολούθησης) επιβεβαιωθεί ότι δεν έχει συμβεί κάποια αλλαγή του ευρήματος.

BIRADS 4= Ύποπτο εύρημα-Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η περίπτωση της βιοψίας. (αυτή η κατηγορία αποδίδεται σε ευρήματα χωρίς την κλασική εμφάνιση της κακοήθειας, αλλά για τα οποία υπάρχει πιθανότητα κακοήθειας πολύ μεγαλύτερη εκείνης της κατηγορίας 3).

BIRADS 5= Υψηλή πιθανότητα (δηλωτική) κακοήθειας-Πρέπει να υπάρξει κατάλληλη ιατρική παρέμβαση. (Αυτές οι βλάβες έχουν υψηλή πιθανότητα (>95%)-να αποδειχθούν ότι είναι καρκίνος. Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει βλάβες για τις οποίες θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η δυνατότητα εγχείρησης χωρίς να προηγηθεί βιοψία. Εντούτοις, στη σύγχρονη ογκολογική προσέγγιση η παρακέντηση με λεπτή ή με ευρύστομη βελόνα μπορεί να είναι ωφέλιμη, ιδίως όταν κατά τη χειρουργική αντιμετώπιση σχεδιάζεται η εξαίρεση του φρουρού λεμφαδένα ή όταν χορηγείται νεοεπικουρική χημειοθεραπεία.)

BIRADS 6= Γνωστό αποτέλεσμα από βιοψία /αποδεδειγμένη κακοήθεια-Πρέπει να υπάρξει κατάλληλη ιατρική παρέμβαση (Αυτή η κατηγορία αποδίδεται σε ευρήματα που έχουν αναγνωριστεί στην απεικονιστική μελέτη ως κακοήθη και έχουν ταυτοποιηθεί με μη ανοικτή βιοψία πριν από την οριστική θεραπεία. Οι ακτινολόγοι χρησιμοποιούν αυτή την κατηγορία όταν τους ζητείται δεύτερη γνώμη για μαστογραφίες που έχουν γίνει αλλού για γνωστούς καρκίνους ή όταν παρακολουθούν την απαντητικότητα του όγκου σε περιπτώσεις νεοεπικουρικής θεραπείας).

Συμπερασματικά: η βαθμολόγηση (ταξινόμηση) των ευρημάτων της μαστογραφίας σε σχέση με την καλοήθη ή κακοήθη χαρακτηριστικά τους διευκολύνει το θεράποντα γιατρό να λάβει τις κατάλληλες αποφάσεις. Το σύστημα ταξινόμησης BIRADS είναι αποτελεσματικό και ευρύτατα διαδεδομένο διεθνώς.

ACR

Πολλές φορές έχετε δει στις μαστογραφίες να γράφουν στο κάτω μέρος της γνωμάτευσης την λέξη ACR και ακολουθείται από ένα αριθμό 1,2,3 ή 4. Τι σημαίνει αυτό;

Είναι η κωδικοποίηση του Αμερικανικού Κολλεγίου των Ακτινολόγων (American College of Radiology, αρχικά ACR) για το πόσο πυκνός είναι ο μαστός. Έτσι όταν ο μαστός είναι λιπώδης (10% περιέχει ινώδη ιστό-οι ανοικτόχρωμες περιοχές στην μαστογραφία) είναι ACR1. Όταν περιέχει από 10-50% ιστό είναι ACR2, όταν περιέχει 50-70% είναι ACR3 και όταν περιέχει πάνω από 70% είναι ACR4.

Είναι απαραίτητη η πίεση του μαστού κατά την διάρκεια της μαστογραφίας;

Η πίεση είναι απαραίτητη, ώστε να επιτευχθεί η εξίσωση του πάχους του μαζικού αδένα και η μείωσή του, ούτως ώστε να χρησιμοποιηθεί όσο το δυνατόν χαμηλότερη δόση ακτινοβολίας για την απεικόνιση μικρών βλαβών, που δε θα καλύπτονται από τον υπερκείμενο ιστό.

Ακόμα βοηθάει στο να αυξηθεί η διακριτικότητα και να γίνουν πιο σαφή τα όρια των απεικονιζόμενων ιστών.

Η εξεταζόμενη θα πρέπει να σταθεί ακίνητη κρατώντας την ανάσα της για λίγα δευτερόλεπτα, όσο κρατάει η έκθεση στην ακτινοβολία, ώστε να αποφευχθεί η ασάφεια των ορίων στην εικόνα.